ពេលខ្លះ ជីវិតយើងមើលមិនឃើញនោះទេ អាចមានករណីខ្លះមានពស់ចឹងក៏មានដែរ។ តាមមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែតខ្មែរយើងបានការណែនាំថា ប្រទេសកម្ពុជាមានពស់ ៨៦ប្រភេទ៖ ទី១. ១៧ ប្រភេទមានពិស។ ទី២. ៦ ប្រភេទ ដែលពិសរបស់វាបណ្តាលឱ្យមានភាពធ្ងន់ធ្ងរបន្ទាប់ពីចឹក។ ទី៣. ៥ ប្រភេទទៀតបណ្តាលអោយស្លាប់បន្ទាប់ពីចឹក។ តាមអ្នកជំនាញឯកទេសពស់បានអោយដឹងថា៖ ៨០ % នៃពស់ចឹកកើតឡើងនៅខែវស្សាពីខែមិថុនា កក្កដា សីហា និង ខែកញ្ញា។ នៅប្រទេសកម្ពុជាយើងពីចុងខែឧសភា ដល់ខែសីហា ជាពិសេសនៅតាមបណ្តាខេត្តតាមដងទន្លេមេគង្គ និងទន្លេសាប «ខែទឹកឡើងលិចព្រៃ»។
នេះជារោគសញ្ញាពស់ចឹកមានដូចជា៖ ក) រោគសញ្ញាទូទៅ៖ ១. ចង្អោរ ក្អួត ឈឺពោះ ២.ឡេះឡះ ខ្សោយ ងងុយដេក ខ) រោគសញ្ញានៅនឹងកន្លែងចឹក៖ ទី១. ស្នាមរបួសមានរន្ធពីរ (ស្នាមចង្កូម២) ទី២. មានហូរឈាមនៅកន្លែងចឹក ទី៣. មានការឈឺចាប់ ជាំ ហើម ក្រហម ក្តៅ។
៨វិធីក្នុងការជួយសង្រ្គោះបឋមពេលពស់ចឹកមានដូចជា៖
១- កំណត់ប្រភេទពស់ (មានសារៈសំខាន់ក្នុងការព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំបន្សាប)។
២- ផ្លាស់ទីឆ្ងាយពីកន្លែងពស់ចឹក (សែង)។
៣- ចំពោះអ្នកពស់ចឹកតាំងចិត្តនៅអោយស្ងៀមកុំភ័យស្លន់ស្លោ។ កាលណាភ័យស្លន់ស្លោនាំអោយបេះដូងដើរលឿននាំអោយពិសពស់ជ្រាបលឿនបណ្តាលអោយគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ។
៤- ហាមលើកដៃឬជើងកន្លែងពស់ចឹកខ្ពស់ជាងបេះដូង (បេះដូងនៅក្រោមដោះខាងឆ្វេង)
៥- បញ្ជូនអ្នកត្រូវពស់ចឹកទៅមន្ទីរពេទ្យដែលនៅជិតអ្នកជាបន្ទាន់
៦- ត្រូវដោះគ្រឿងអលង្ការ ឬ សម្លៀកបំពាក់ដែលតឹងចេញពីកន្លែងពស់ចឹកចេញ
៧- លាងសម្អាតមុខរបួសកន្លែងពស់ចឹកដោយសាប៊ូ និងទឹក ឬ នឹងទឹកថ្នាំសម្លាប់មេរោគ
៨- រុំមុខរបួសដោយបង់ ដោយចាប់ផ្តើមពីក្រោមមុខរបួសឡើងទៅលើ។
IV. វិធានការណ៍ការពារមានដូចជា៖ ១. អប់រំប្រជាជនក្នុងសហគមន៍អោយចេះដឹងពីវិធានការណ៍ការពារ និងហានិភ័យពស់ចឹក និង ការសង្គ្រោះបឋមបន្ទាប់ពីពស់ចឹក។ ២. ពាក់ស្បែកជើងកវែងពេលធ្វើដំណើរកាត់ព្រៃ ឬកាត់វាលបឹង (៥០% នៃពស់ចឹកគឺចឹកជើងក្រោមជង្គង់)។ ៣. ចំពោះអ្នកនៅជនបទស្រែចំការសំរាន្តលើគ្រែចងមុង។ ៤. ហាមសម្រាន្តផ្ទាល់ដី ឬលើស្មៅ។ ៥. ធ្វើដំណើរពេលយប់ប្រើភ្លើងពិល។ ៦. សម្អាតទីធ្លាជុំវិញផ្ទះកុំអោយមានស្មៅ។ ៧.ហាមចាប់ពស់៕
