ជំងឺគ្រុនពោះវៀន ជាភាសាបច្ចេកទេសហៅថា Typhoid Fever ជាប្រភេទជំងឺ បង្កដោយបាក់តេរី មានឈ្មោះថា សាលម៉ុនណែឡា ទីហ្វី (Salmonella Typhi) ឆ្លងតាមការញ៉ាំអាហារ ឬផឹកទឹក ដែលមានប្រឡាក់ លាមក ឬទឹកនោមគ្នាយើងមានកើតជំងឺនេះ ឬប៉ះពាល់ជាមួយមេរោគគ្រុនពោះវៀន ដែលមាននៅកន្លែងស្អាត និងក្នុងបរិយាកាសជុំវិញខ្លួនយើង។ យោងតាមរយៈអង្គការសុខភាពពិភពលោកWHOបានឱ្យដឹងថាគិតត្រឹមឆ្នាំ២០១៩មានអ្នកកើតជំងឺគ្រុនពោះវៀន៩លាននាក់ និងមានអ្នកស្លាប់ដោយសារជំងឺនេះប្រមាណ១១មុឺននាក់។
នេះបើយោងតាមរយៈវេជ្ជឯកទេសរោគកុមារ និងទារកនៅមជ្ឍមណ្ឌលជាតិ គាំពាមាតានិងទារក មានបទពិសោធន៍លើសពី៧ឆ្នាំ បានចែករំលែកថាជំងឺគ្រុនពោះវៀនមានរោគសញ្ញាធំៗដែលបងប្អូនគួរដឹង ។ ក្នុងនោះវេជ្ជបណ្ឌិត បានបញ្ជាក់ថាជំងឺគ្រុនពោះវៀន មានរោគសញ្ញាច្រើន នឹងវិវត្តម្ដងបន្តិចៗ ពី ១-៣ សប្ដាហ៍បន្ទាប់ពីឆ្លងមេរោគ។ ហើយដំណាក់កាលវិវត្តជាជំងឺគ្រុនពោះវៀនមានដូចជា៖
– ដំណាក់កាលដំបូង៖ ក្នុងដំណាក់កាលនេះ គ្នាយើង ឬក្មេងៗមានជំងឺ អាចលេចចេញរោគសញ្ញាគ្រុនក្ដៅ ចាប់ផ្ដើមពីតិចៗ និងកើនឡើងពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ហើយអាចកើនកំដៅរហូតដល់ ៤០,៥ អង្សារសេ គួរផ្សំជាមួយអាការៈដូចជា៖
* ឈឺ ក្បាល
* ខ្សោយ កម្លាំង
* ឈឺ សាច់ដុំ
* បែក ញើស
* ក្អក ស្ងួត
* មិន ឃ្លាន អាហារ និង ស្រកទម្ងន់
* ឈឺ ពោះ
* រាក ឬ ទល់ លាមក
* ឡើង រមាស់
* ហើម ពោះ ខ្លាំង។
– ដំណាក់កាលបន្ទាប់៖ នៅពេលយើង ឬក្មេងកើតមានជំងឺគ្រុនពោះវៀន បើមិនបានព្យាបាលទេ អាចនឹងវិវត្តទៅជាធ្ងន់ធ្ងរ ដោយបន្ថែមរោគសញ្ញាដូចជា៖
*រវើរវាយ ដេកមួយ កន្លែង មិន អាច ក្រោក បាន និង អស់ កម្លាំងខ្លាំង ហើយ ភ្នែក បិទ បាន តែ ពាក់ កណ្ដាល ដែល រោគសញ្ញា នេះ អាច ហៅ ថា ជា ដំណាក់ កាល គ្រុន ពោះ វៀន ធ្ងន់ធ្ងរ (Typhoid State)។
ដើម្បីត្រូវបង្ការជំងឺគ្រុនពោះវៀនវេជ្ជបណ្ឌិតបានណែនាំឱ្យធ្វើតាមវិធីខាងក្រោម៖
-ចាក់វ៉ាក់សាំង៖ មានវ៉ាក់សាំងពីរប្រភេទ អាចប្រើបាន ដោយមួយប្រភេទ សម្រាប់ចាក់ក្នុងកម្រិតតែមួយដងគត់ យ៉ាងហោចណាស់ មួយអាទិត្យមុនពេលធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ងាយកើតជំងឺគ្រុនពោះវៀន ហើយវ៉ាក់សាំងមួយទៀត ត្រូវលេបថ្នាំតាមមាត់ចំនួន ៤គ្រាប់ (ខេបស៊ុល) ដោយលេប ២ ថ្ងៃមួយគ្រាប់ ។ មិនមានវ៉ាក់សាំងណា មានប្រសិទ្ធិភាព១០០% នោះទេ ហើយវ៉ាក់សាំងទាំងពីរនេះ ត្រូវការប្រើជាថ្មី ព្រោះប្រសិទ្ធិភាព នឹងសាបទៅវិញតាមពេលវេលា។
-លាងសម្អាតដៃ៖ ត្រូវលាងសម្អាតដៃនឹងទឹក មុនញ៉ាំអាហារ ឬចម្អិនអាហារ ពិសេសបន្ទាប់ពីចេញពីបន្ទប់ទឹក។ គួរតែយកទឹកសម្អាតដៃមានជាតិអាល់កុលតាមខ្លួន ក្នុងករណីគ្មានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់។
-ចៀសវាងផឹកទឹកមិនស្អាត៖ ទឹកមិនស្អាត ជាបញ្ហាធំបំផុតនៅដំបន់ងាយចម្លងជំងឺនេះ។ ដូចនេះ បើត្រូវទៅតំបន់ទាំងនោះ យើងត្រូវតែផឹកទឹកស្អាត ដូចជាទឹកសុទ្ធ ទឹកក្រូចកំប៉ុង។ ហើយដើម្បីសុវត្ថិភាព គួរតែប្រើទឹកសុទ្ធដើម្បីដុះធ្មេញ និងមិនត្រូវលេបទឹកនៅពេលងូតឡើយ។
-ចៀសញ៉ាំបន្លែឆៅ ឬផ្លែឈើ៖ ព្រោះអាចលាងសម្អាតដោយទឹកមានបាក់តេរីទាំងនោះ។
-គួរញ៉ាំអាហារក្ដៅ៖ គួរតែញ៉ាំអាហារចម្អិតក្ដៅៗ ចៀសវាងអាហារគ្រប់ទុកយូរ នៅក្នុងសីតុណ្ហភាពធម្មតា។ គួរចៀសវាងអាហារលក់តាមចិញ្ចើមផ្លូវ ដែលយើងមើលទៅមិនមានអនាម័យ។
អាស្រ័យហេតុនេះហើយ ប្រសិនណា បងប្អូនមានរោគសញ្ញាដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ កុំទុកយូរគួរតែទៅពិគ្រោះជាមួយគ្រូពេទ្យជំនាញឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ចៀសវាងទុកយូរបង្កជាជំងឺគ្រុនពោះវៀនធ្ងន់ធ្ងរ។ មួយវិញទៀតដើម្បីការពារជំងឺគ្រុនពោះវៀន គួរតែអនុវត្តតាមការណែនាំរបស់វេជ្ជបណ្ឌិតឱ្យបានត្រឹមត្រូវ៕
